PARTIOKRATIJA - Definicija političkog sistema Bosne i Hercegovine

Pod partiokratijom podrazumijevamo politički sistem gdje je sva državna vlast koncentrisana u rukama vladajućih partijskih elita.

Foto: Daily Times

Moć nestaje iz državnih institucija i prelazi u partijske elite, ''država se prazni'' i institucije postaju mjesta za legalizovanje prethodnih partijskih dogovora, a izabrani funkcioneri u institucijama postaju glasačka mašina po volji partijskih šefova.

Političke partije imaju ključnu ulogu u političkom sistemu, jer su nezaobilazni faktori procesa i interakcija između naroda i države posebno u izbornim ciklusima. Političke partije u demokratskim društvima su faktori i ujedno, integralni dio političkih sistema. (...)

Osnovni elementi održanja partiokratije

Pod osnovnim elementima koji omogućavaju uspostavljanje i održavanje partiokratije ovdje smo posmatrali: ekonomsku moć, inverziju nacionalnih interersa i „krađu“ nacije, izmještanje moći i „pražnjenje“ države i svojstva konstitutivnog subjekta u državi.

Ekonomska moć

Privatizacijom državnog kapitala vladajuće partijske elite stekle su ekonomsku moć. Kroz saradnju sa novim vlasnicima kapitala, vladajuće elite su se obogatile, a vlasnici sumnjivog kapitala stekli zaštitu državne vlasti „gvozdeni zakon oligarhije na bosanski način”. Jedna od strateških grešaka međunarodne zajednice bila je u tome što je vladajućim elitama omogućila da raspolažu ogromnim društvenim bogatstvima i resursima i da ih bez kontrole privatizuju, jer je proces transformacije vlasništva kapitala realizovan kao legalna pljačka narodne imovine. Jedna od težih posljedica privatizacione pljačke je osiromašenje većine građana koji su izgubili ekonomsku osnovu za život dostojan čovjeka. (...)

Inverzija nacionalnih interesa − zarobljavanje nacije

Partijske elite nastoje da izjednače svoje interese sa nacionalnim interesima. „Onaj ko je protiv interesa elita, taj je i protiv interesa nacije, ostvarivanje interesa elita je, ujedno, i ostvarivanje interesa nacije.” Vladajućim elitama izborni legitimitet nije dovoljan za sticanje neograničene moći, jer vršenje državne vlasti ipak mora da se odvija u granicama ustavnih normi. Za neograničenu moć vladajućim elitama je potreban nacionalni legitimitet, gdje se šef partije uspostavlja kao vođa nacije.

Foto: Online Library of Liberty

Sa navedenim statusom šef vladajuće partije stiče neograničenu moć, jer se on „bori za interese nacije“ i tumači „šta su to interesi nacije“ u određenom trenutku.

Izmještanje moći − pražnjenje države

Suštinska osobina partijske države je premještanje moći iz državnih institucija u partijske vrhove. Najbitnije državne odluke i kreiranje politike ne odvija se u državnim institucijama, nego u partijskim organima, moć države postaje prazna, a vršioci vlasti postaju izvršioci partijskih naloga. U savremeno vrijeme, sve je izraženije pitanje: da li su partije, u tranzicionim društvima, bitniji faktor političkog sistema ili su to državne institucije? Da li se u procesu tranzicije dimenzija partijske države umanjuje ili uvećava? Politička praksa pruža ukazuje da se u tranziciji povećava uloga partijske države, a da državne institucije slabe, jer tranzicija kao radikalna promjena državne organizacije, političkog sistema i društva uopšte, najviše pogađa državne institucije. Reforme koje se provode radi jačanja državnih institucija imaju za posljedicu njihovo slabljenje zbog diskontinuiteta i vakuma koje uzurpiraju vladajuće partijske elite. (...)

Svojstvo konstitutivnog subjekta

Zbog objektivnih društveno‐istorijskih procesa u kojima su etničke nacije nastale prije države, partijske elite su poprimile svojstvo konstitutivnih subjekata i predstavljaju ustavotvornu vlast. (...)

Foto: Maxportal

Partiokratija je prepreka reformama

Partiokratija se danas pojavljuje kao realni oblik totalitarne vlasti i postaje glavna prepreka reformama i demokratizaciji društva i države. Jačanje demokratije, pravne države, slobodnog tržišta, vladavine prava, ustavnosti, moguće je samo uz uslov da se redukuje moć partijskih elita i da se partiokratija svede u podnošljive okvire. Procesi konsocijalizma, evopskih integracija, demokratije nisu mogući, sve dok partijske elite imaju totalitarnu vlast u društvu i državi. Da bi elite bile u funkciji konsocijalizma, nužno je da budu legitimne i da u društvu postoji dovoljan nivo političke kulture, jer izborna pobjeda jedne partije ne mora da rezultira legitimitetom nacionalnih interesa. Može partijska elita da obmane birače, da im jedno obeća na izborima, pa birači glasaju, a nakon izbora, elita provodi drugu politiku, suprotnu onoj koju je promovisala na izborima, i za koju birači nisu glasali. Da bi vladajuća elita imala demokratski legitimitet nacije koju zastupa, ona mora iskazivati izvorne legitimne interese nacije, koji su već ranije utemeljeni kao dio nacionale vrijednosti. Omiljena manipulacija partijskih elita je u stilu „mi smo dobili izbore, mi imamo pravo da odlučujemo u ime nacije”, pri tom se prešućuje činjenica da su politički program na osnovu kojeg su dobijeni izbori i politički program koji se primjenjuje nakon izbora međusobno isključivi.

Odlomak iz djela: Nešković, Radomir. Nedovršena država: politički sistem Bosne i Hercegovine. Friedrich-Ebert-Stiftung, 2013.APA

#partiokratija #sistemBiH #BosnaiHercegovina